Ter bescherming van mijn mentale welzijn wijs ik resoluut elk contact af met personen die mijn vertrouwen ernstig hebben geschonden. 

Ondanks de afstand die ik bewust bewaar, blijft mijn hele familie dagelijks in mijn gebeden. Ik bid dat de jongere generatie mag opgroeien tot liefdevolle, rechtvaardige mensen, geleid door waarden als respect, wijsheid en liefde. En dat ieder die het geloof en de verbinding met God is kwijtgeraakt, ooit zijn weg daarnaartoe weer mag vinden.

Dalmatië

Daar waar dolfijnen de ochtend begroeten, waar de lucht zo helder is dat de sterren 's nachts als miljarden fonkelende ogen boven je waken, en klaprozen hun gezicht naar de zon keren alsof ze haar willen kussen.

Daar ging ik naar school en verkocht ik als kind vijgen op het strand. Daar, tussen het zout van de zee en de geur van dennennaalden, werd mijn wereld gevormd.

In die wereld ligt mijn jeugd – vol sprookjesbossen en houtvuur, waar ik een zeepaardje vond in het diepe water, moeder jam maakte van de bramen die we mee naar huis brachten, en helder bergwater drinkbaar was.

Een paar van mijn favoriete herinneringen:

  • De eerste keer dat ik de structuur van een sneeuwvlok zag, was in Oostenrijk.

  • Ik ving een zeepaardje toen we in diep water zwommen (Kroatië).

  • Elke ochtend heel vroeg sprongen dolfijnen uit de zee.

  • Ik zette bramen op dunne stokjes lopende in de bergen, en moeders maakte er bij thuiskomst jam van.

  • Kabouters zoeken in een bos in Oostenrijk die mijn ouders en oma hadden verstopt.

  • Dennenappels zoeken en in een tas stoppen – in de winter, diep in de bergen, terwijl het water uit de berg stroomde, zo sprookjesachtig. Vader was hout aan het hakken. 
  • Vijgen verkopen op het strand als kind. 
  • Op 7-jarige leeftijd, pionier van Tito worden. Ja, het was communistisch Joegoslavië, maar ik herinner me niet het communistische aspect. Ik herinner me de loyaliteit tegenover het land en God.

  • Het bakken van de ouweltjes op mijn laatste dag bij de nonnen. 

  • Haar zo goud als de zon, ogen zo blauw als de zee, voeten zo snel als de mijne, altijd tegelijkertijd bij de finishlijn. De eerste jongen waar ik verliefd op werd. Milan uit een plaats genaamd Kamen. Ik denk dat ik 6 jaar oud was.

  • eerste keer dat ik cola dronk. en 7up, en bij mijn tante naar Michael Jacksons Thriller keek - terwijl ik voor het eerst pittige kip met hete eieren at. Ik was toen bijna vier jaar oud. 

Veel gezellige herinneringen, ik ben mijn ouders dankbaar.

Mijn verbondenheid met het ouderlijk huis beslaat een periode van 42 jaar. In mijn jeugd was dit mijn primaire verblijfplaats, en in de jaren daarna keerde ik er regelmatig terug om mijn vader te bezoeken en vakanties door te brengen. Ik had ook concrete plannen om mij in de toekomst weer permanent in de woning te vestigen en een kleine bakkerij te openen op de begane grond, een idee dat in overleg met mijn vader is ontstaan.

Het uitzicht uit het raam van ons ouderlijk huis 

mijn favoriete plek om te bidden, bovenop de berg

de geboorte van de dag aanschouwen...

Perziken, druiven, vijgen, olijven, alle soorten planten, bomen waar je van kon eten in de tuin.
Vuurvliegjes!!! Hoe magisch was dat. Ja, die waren er toen ook toen ik klein was.

En zo werd mijn jeugd ook een deel van jr's jeugd. Het was bedoeld als een blijvend erfdeel: een thuis dat van generatie op generatie zou overgaan. Niet iets waarvoor hijzelf, of later zijn kind, als gast zou moeten aankloppen, om vervolgens een sigaar uit eigen doos aangeboden te krijgen.

Tegen mij werd zelfs gezegd dat ik maar een man moest zoeken met grond, alsof het mij om bezit te doen was. Wat dat verwijt vooral blootlegt, zegt misschien nog wel meer over hun eigen kijk op relaties en over de partners die zij zelf hebben gekozen.

Een familiestuk, geworteld in een geschiedenis die verder reikt dan één generatie, wordt nu onrechtmatig toegeëigend door mensen voor wie die geschiedenis kennelijk ondergeschikt is aan de financiële waarde ervan. Alsof de betekenis van een familie-erfgoed niet verder reikt dan de dollartekens die zij erin zien.

Het ergste vind ik niet eens de tijd, de moeite en de berekening die in de diefstal is gestoken. Zelfs niet wat mijn vader is ontvreemd. Het meest schokkende is dat familieleden willens en wetens kinderen manipuleren, hen leugens vertellen en hen leren twijfelen aan de waarheid van hun eigen familiegeschiedenis. Dat zij kinderen voorhouden dat wat hun ouders met eigen ogen hebben gezien, meegemaakt en doorstaan, niet waar zou zijn. Dat gaat verder dan onrecht of hebzucht; het is een bewuste aanslag op vertrouwen, op familiebanden en op de werkelijkheid zelf. Dat mensen daartoe bereid zijn om hun eigen handelen te rechtvaardigen, is niet alleen verwerpelijk. Het is next level ziek.

Erfenisconflicten en het ontnemen van erfdeel komen in Kroatië helaas vaak voor, vooral na het overlijden van een ouder of grootouder. Dit leidt regelmatig tot verdelingen die als onrechtvaardig worden ervaren. Juridische procedures zijn vaak complex en kostbaar, waardoor het moeilijk is om je rechten te beschermen. Diverse rapporten, nieuwsartikelen en studies benoemen dit fenomeen in Kroatië als een regelmatig voorkomend maatschappelijk probleem. 

Ik en mijn neefje in Kroatië

Ik en mijn andere neefje in Nederland

Mijn allereerste keer in de media hahaha Algemeen Dagblad. We dachten dat hij echt was.

Mijn vader Vladimir
12.03.2021

Mijn vader gebruikte de laatste decennia geen wasmiddel, omdat hij zei dat het de zee vervuilde. En toen ik hem vertelde dat Shakespeare (een van zijn favoriete schrijvers, net als de mijne) McBeth schreef toen hij een pandemie doormaakte (opgesloten in zijn appartement in Londen voor maanden), wilde hij het lezen. Zijn ogen waren echter niet meer goed, dus vroeg hij me om het op audio te sturen, wat ik deed. En papa wist wie Ivan Roso was. Ik mis mijn vader. Ik stuurde vaak iPods met muziek, en in het verzorgingshuis begon hij plotseling tegen me in het Spaans (of Frans) te praten; maar hij luisterde naar de toespraak van Guevara (tegen de VN), die ik er ook op had gezet (voordat ik wist dat Guevara pro-stierenvechten was). Hij nam ons elk weekend mee voor wandelingen in het bos, kookte heerlijk eten, bracht ons altijd naar de nieuwste films en daarna naar de burgerrestaurantjes. De keukenkast was altijd vol met snoepjes. 

mijn prachtige ouders

Gek op boeken

Veel heb ik van mijn moeder meegekregen, één ervan is de liefde voor boeken. Wekelijks gingen we naar de bibliotheek om nieuwe schatten uit te zoeken, en thuis lag altijd de leesmap op tafel die werd verslonden.

Zelf had mijn moeder die liefde al vroeg gevonden: als tienjarig meisje hielp ze na schooltijd en in de vakanties in een kleine boekenwinkel. Als beloning mocht ze een ansichtkaart uitzoeken — altijd koos ze kaarten met dieren erop. Ze was verzot op lezen en verloor zich graag in de geur van papier en inkt.
Later, in mijn puberjaren, spijbelde ik soms niet om te dwalen door de stad, maar om urenlang in de bibliotheek te zitten. Daar leerde ik meer over geschiedenis dan ooit in een klaslokaal.

Wist je dat... Mijn moeder meermaals gedumpte dieren heeft opgevangen en een thuis gegeven, zoals een hele konijnenfamilie in haar tuin. Via Europakinderhulp.nl heeft ze een kindje een fijne vakantie bij ons thuis bezorgd, toen ik jong was. En in de begintijd van de oorlog heeft ze haar deuren opengezet voor een Oekraïense familie die tijdelijk opvang nodig had.

(2025) Tomatenplanten gekweekt uit zaadjes die mijn moeder liet kiemen en groeien, en haar zelfgemaakte siroop en jam van kersen en pruimen uit haar tuin. 

Mamsje.. als we 's ochtends naar school fietsten, kregen we een roze koek mee, en na schooltijd stond er altijd een warme kop thee op ons te wachten. Ze maakte zelf kinderkleding – breide, naaide, kookte, bakte, schilderde… Er was niets wat zij niet kon (en nog immer kan!). Een fijne moeder en een fantastische grootmoeder.

Wees iemand zoals mijn moeder. Of zoals Merel. Mensen die doen, die anderen ondersteunen, en die met hun acties een positieve impact maken, zijn als bomen die herkenbaar zijn aan de vruchten die ze dragen. Wees een doener, geen klager, bankzitter of passieve toeschouwer. Laat je daden spreken.

Foto's van haar tuin en enkele baksels van deze creatieve ultieme kokkin vindt je elders op deze website, bij mijn vegan keuken. En hieronder nog een flink aantal foto's van haar kookkunsten.

een heerlijk vegan toetje gesmuld met mams bij Hoek van Holland

Mijn grootmoeder

Ze had een bijzondere relatie met dieren. Een liefdevolle, zachte en vriendelijke ziel. En was ook grappig!

Hieronder foto's van de tuin van mijn ouders in Nederland (mam en bonuspa)